MXH Minds thực sự có khả năng bảo vệ tự do ngôn luận không ?

Những ngày gần đây dư luận đang rộ lên phong trào chuyển qua sử dụng Mạng xã hội Minds với một lý do chính được nêu ra là “Minds có thể bảo vệ được quyền riêng tư và tự do ngôn luận” cho người dùng ở Việt Nam. Vậy thì, thực sự Minds có khả năng đảm bảo quyền riêng tư và tự do ngôn luận so với hai nền tảng đình đám nhất hiện nay là Facebook và Twitter không thì mình xin có một bài mang tính chất cá nhân để nói về điều đó.

Theo Wikipedia “Tự do ngôn luận là quyền trình bày ý kiến một cách mạch lạc, rõ ràng của một người nào đó mà không sợ sự trả thù hoặc kiểm duyệt của chính quyền, hay chịu sự trừng phạt của xã hội. Thuật ngữ đồng nghĩa với tự do biểu đạt/diễn đạt hoặc tự do thể hiện đôi khi còn được dùng để nói đến cả hành động tìm kiếm, tiếp nhận, và chia sẻ thông tin hoặc quan niệm, quan điểm, bất kể bằng cách sử dụng phương tiện truyền thông nào. Trong thực tiễn, không có quốc gia nào có quyền tự do ngôn luận tuyệt đối, quyền này thường bị hạn chế, chẳng hạn như sự hạn chế đối với các phát ngôn có tính chất thù ghét.”

Facebook nói họ không xóa các thông tin người dùng đăng tải
 Facebook nói họ không xóa các thông tin người dùng đăng tải

Từ định nghĩa trên, chúng ta thấy rằng “tự do ngôn luận là quyền được lên tiếng (quyền đã được luật hóa) mà không sợ bị trả thù hoặc bị kiểm duyệt của chính quyền hay trừng phạt của xã hội”. Rõ ràng, để đạt được tự do ngôn luận chúng ta cần ba yếu tố sau: Thứ nhất là luật pháp, Thứ hai là công nghệ, Thứ ba là ý chí của người nắm gữi thông tin. Cái thứ nhất và thứ hai liên quan mật thiết với nhau để tạo nên tự do ngôn luận cửa người dùng, nếu luật pháp siết chặt tự do ngôn luận thì công nghệ có tiên tiến cỡ nào cũng không thể bảo vệ người dùng, ngược lại, nếu công nghệ lạc hậu thì khi người dùng có tối đa các quyền tự do ngôn luận, họ cũng không thể bảo vệ được sự riêng tư của mình (khi sự riêng tư bị xâm phạm, tất yếu sẽ không an toàn). Đây là một quan hệ biện chứng lẫn nhau, không cần phải chứng minh thêm.

Cuối cùng, nếu chủ thể nắm giữ thông tin nhưng không muốn công khai hoặc muốn kiểm soát nội bộ thông tin thì hai điều trên cũng không còn ý nghĩa nữa.

CHÚNG TA BẮT ĐẦU LẦN LƯỢT CÁC YẾU TỐ

Thứ nhất: Yếu tố pháp luật

Việt nam có tự do ngôn luận và có pháp luật để bảo vệ quyền riêng tư không ? Câu trả lời là CÓ, cái này được quy định trong luật cao nhất của nước CHXHCN Việt nam, trong điều 25 hiến pháp 2013 đã quy định rõ “công dân có quyền tự do ngôn luận”, còn điều Điều 21 ” quy định (1) Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đinh; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của minh. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đỉnh được pháp luật bảo đảm an toàn. (2) Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hỉnh thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các hỉnh thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác”.

Nói tóm lại, người dùng ở Việt nam có quyền tự do ngôn luận và pháp luật thì bảo vệ quyền riêng tư của người dùng.

Minds, Facebook hay Twitter, nếu hoạt động ở Việt Nam thì họ phải tuân thủ điều đó, còn nếu muốn sang Trung Quốc làm ăn, họ phải chơi theo luật của Trung Quốc và tất nhiên, đây là các công ty Mỹ, họ còn phải tuân theo luật Mỹ nữa. Nói tóm lại, để hoạt động khắp thế giới, theo đúng logic, họ cần có số luật sư tương đương với tất cả những vùng lãnh thổ (trên 200) mà họ có mặt.

So sánh về tiềm lực vận dụng pháp luật, khi các công ty càng lớn, họ nhất thiết phải có một đội ngũ pháp lý hùng hậu và ngược lại, trong một lĩnh vực nhậy cảm như Truyền thông mạng xã hội, thì điều này là một sự tất yếu.

Thứ hai: chúng ta bắt đầu nói về yếu tố công nghệ

(theo hiểu biết cá nhân, dựa trên kinh nghiệm, hóng gió vì mình không có chuyên môn về CNTT-các bạn thấy ưng thì là nó ổn, thế thôi)

Lỗi mã hóa tin nhắn trên Minds
Lỗi mã hóa tin nhắn trên Minds có thể bị tin tặc lợi dụng

Minds như đã nói ở những bài trước, họ toàn toàn không sử dụng công nghệ phân tán dữ liệu (Decentralized) thế nên, về bản chất Minds, Facebook và Twitter cùng sử dụng kiểu Gộp dữ liệu người dùng (Centralized) như nhau. Nếu như thế, thì không cần phải có kiến thức về CNTT cũng biết Minds so với Facebook hay Twitter sẽ thế nào !

Bill Ottman, CEO của Minds Inc, trả lời phỏng vấn trên BBC rằng:

Về việc bảo vệ quyền riêng tư, ứng dụng messenger của chúng tôi hoàn toàn được mã hoá, và ngay chính Minds cũng không có nội dung những câu chuyện của người dùng. Chúng tôi cố ý thiết kế Minds cách này để Minds hay bất cứ ai cũng không thể theo dõi người dùng, và đương nhiên Minds không thể đưa nộp những thông tin mà họ không có cho bất cứ chính quyền nào.

Cái này hình như sai, khi dữ liệu được gom ở một nơi thì rõ ràng, dù dữ liệu được mã hóa kiểu gì đi chăng nữa, các mã khóa (để giải mã) vẫn nằm trên máy chủ duy nhất.

Trong một diễn biến gần đây, chính tài khoản được xác nhận đang hộ trợ Minds là anonofficialdotcom (hacker) cũng đã xác nhận rằng chỉ cần có kiến thức cơ bản về mã hóa là có thể đọc được các tin nhắn “dù đã được mã hóa” trên Minds

Gần đây, một chuyên gia bảo mật cũng đã phát hiện ra, tất cả nội dung chat của Minds chỉ được mã hóa bằng một bộ khóa RSA duy nhất và nó có thể dễ dàng bị bẻ khi sử dụng Brutal Force hoặc Euclid.

RSA trong giới bảo mật vẫn chỉ được xem là “sơ đẳng” nhưng Minds vẫn chỉ đang dùng RSA, lại một lần nữa tôi không có chứng cớ để nói rằng họ có thể hơn được hàng trăm kĩ sư máy tính và chuyên gia bảo mật đang làm cho Facebook và Twitter được.

Thứ ba: Ý chí của những người nắm giữ và quản lý thông tin

Bỏ người dùng là một chủ thể đi thì các Mạng xã hội chính là một trong hai chủ thể nắm giữ thông tin, họ tất nhiên là có quyền quyền định thông tin đó có tồn tại trên hệ thống của họ hay không.

Quyết định an toàn là việc của các kĩ sư CNTT nhưng xem xét nội dung đăng tải có phù hợp với pháp luật hay không là việc của những luật sư, người quyết định cuối cùng là ông chủ của họ (các mạng xã hội). Là một người kinh doanh, tôi luôn hiểu rằng nếu không tuân thủ pháp luật, tôi sẽ không kinh doanh được nhưng nếu đi ngược lại mong muốn của khách hàng, tôi cũng phá sản, thế nên tôi chọn cả hai.

Yêu cầu cung cấp thông tin người dùng facebook cho chính phủ
Các yêu cầu của Chính phủ về việc cung cấp thông tin người dùng tới Facebook

Điều này giải thích vì sao Facebook và Twitter có cái gọi là “báo cáo minh bạch” (Transparency Report). Trong mô tả báo cáo của mình Facebook đã nói rõ “Facebook trả lời các yêu cầu của chính phủ về dữ liệu theo luật hiện hành và các điều khoản dịch vụ của chúng tôi. Mỗi yêu cầu chúng tôi nhận được đều được xem xét cẩn thận về tính hợp pháp và chúng tôi có thể từ chối hoặc yêu cầu cụ thể hơn về các yêu cầu chung chung, không rõ ràng”

Facebook cũng nói thêm “Chúng tôi chấp nhận yêu cầu cung cấp thông tin của chính phủ nhưng khi chúng tôi nhận được yêu cầu cung cấp thông tin, chúng tôi sẽ lưu giữ ảnh chụp tạm thời của thông tin tài khoản có liên quan nhưng sẽ không tiết lộ bất kỳ hồ sơ được lưu giữ nào trừ khi và cho đến khi chúng tôi nhận được quy trình pháp lý chính thức và hợp lệ”

Cũng trong nội dung đó Facebook nói rằng, họ sẽ không xóa nội dung của người dùng mà chỉ không cho nó xuất hiện tại nơi mà nó bị cho là “vi phạm” nhưng những nơi mà nội dung đó không vi phạm thì nó vẫn xuất hiện bình thường.

Theo báo cáo của Facebook, từ tháng 1 đến tháng 6/2017, FB đã nhận được tổng cộng 9 yêu cầu các loại và chỉ có 2 trường hợp được chấp nhận.

Về cơ bản, các nguyên tắc của Facebook cũng giống với của Twitter. Trong khi đó, cho tới 10/7/2018 thì Minds vẫn chưa có báo cáo minh bạch để người dùng biết Minds đã nhận được bao nhiêu yêu cầu từ chính phủ và bao nhiểu phần trăm trong số đó đã được chấp nhận xử lý.

TÓM LẠI

Sau khi đọc đến đây mình nghĩ các bạn cũng hiểu được vấn đề trong việc làm thế nào để chọn được một mạng xã hội ưng ý vừa đảm bảo quyền riêng tư, vừa được bảo vệ bởi chính các mạng xã hội ấy và vừa để đạt được những mong muốn cá nhân rồi phải không. Còn về ý kiến chủ quan, Minds bây giờ phù hợp với mình ở khía cạnh trải nghiệm những điều mới lạ, FB có thể lấy thông tin cá nhân để quảng cáo, để có tiền phát triển, các nhà quảng cáo cần họ vì họ có thông tin, chúng ta nếu kinh doanh cũng cần quảng cáo Lead chính xác đến khách hàng mục tiêu hơn. Cuộc sống là một mối quan hệ cộng sinh và chúng ta nên chấp nhận điều đó.