Dự án đầu tư kinh doanh tâm linh, đại gia nhập nhằng ăn tiền

Những năm gần đây, đời sống vật chất của người dân được nâng cao, đời sống tinh thần càng được chú trọng.

Tâm lý của phần đông người Việt Nam trọng tín ngưỡng cho nên nhu cầu du lịch tâm linh có xu hướng tăng cao.

Hoạt động kinh doanh, đầu tư vào du lịch tâm linh cũng được đẩy mạnh, thể hiện qua sự ra đời, phát triển nhanh của các điểm du lịch tâm linh ở hầu hết các địa phương, vùng, miền trên cả nước.

Cùng với đó là sự phát triển các dự án du lịch tâm linh rộng đến cả ngàn héc-ta, trong khi đó mỗi khu vực lại xuất hiện một công trình tôn giáo mới với đủ các loại kỷ lục do doanh nghiệp xây dựng. Nếu như miền Nam có Đại Nam ở Bình Dương thì tại miền Bắc có những đại tự như: Bái Đính – Tràng An (Ninh Bình); Khu Du lịch Tam Chúc – Ba Sao (Hà Nam), đảo Cái Tráp (Hải Phòng), Khu Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên)…Những dự án này được các công ty tư nhân đầu tư xây dựng dưới tên “dự án du lịch tâm linh”, một dạng “công trình văn hóa”.

Điều gì ẩn sau các dự án gắn mác tâm linh?

Điểm chung của các quần thể tâm linh này là sự đồ sộ, không chỉ là quy mô dự án với những ngôi chùa, tượng phật có kỷ lục cụ thể.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất và cũng tạo ra nhiều vấn đề bất thường nhất được dư luận đặc biệt quan tâm chính là diện tích đất phục vụ dự án đều tính ở con số hàng nghìn héc-ta đất.

Chỉ mới nhìn vào những gì mà chủ đầu tư công bố chứ chưa cần xem xét tới triển khai thực tế thì đã thấy không phải tất cả diện tích đất ấy doanh nghiệp xây dựng công trình tâm linh.

Trong dự án, chùa hay tháp chỉ chiếm một phần diện tích nhỏ, còn lại dành cho nhiều dịch vụ khác, có cả khu nghỉ dưỡng, biệt thự, casino, câu lạc bộ thủy thủ…

Từ thực tế này đang đặt ra câu hỏi: Tại sao để xây dựng quần thể tâm linh lại có cả nhà hàng, biệt thự, casino…? Nếu đây là một dự án kinh doanh đơn thuần (không gắn yếu tố tâm linh) thì việc doanh nghiệp được cấp hàng nghìn héc-ta đất được thực hiện theo quy trình nào?

Đã là dự án kinh doanh thì tất nhiên phải đặt ra câu hỏi khi giao hàng nghìn héc-ta đất cho doanh nghiệp, địa phương được gì, nhà nước được gì và nhân dân được gì?

Liệu rằng số tiền đóng góp vào ngân sách địa phương có tương xứng với hàng nghìn héc-ta đất mà doanh nghiệp được giao?

Liệu rằng có chuyện doanh nghiệp đang trục lợi từ tâm linh để nhắm tới phần đất đai phục vụ dự án?

Trao đổi với Báo chí, một chuyên gia trong lĩnh vực bất động sản cho rằng, đã đến lúc nhà nước phải xem xét lại cách quản lý và cách thức cấp các dự án có gắn mác tâm linh để tránh doanh nghiệp trục lợi.

Chuyên gia này nói thẳng: “Trước tiên, nếu chúng ta xây quá nhiều chùa to như vậy thì đó là một sự lãng phí rất lớn nguồn lực của xã hội, bởi vì nó không tạo ra những lợi ích cụ thể cho những người thụ hưởng và sử dụng ngoại trừ những người đi du lịch tâm linh.

Nhìn rộng ra ngoài xã hội, chúng ta còn thiếu rất nhiều các công trình dân sinh phục vụ cộng đồng như trường học, bệnh viện, cầu cống… để nâng cao đời sống của nhân dân.

Vấn đề thứ 2 chúng ta đặt ra là có trục lợi từ các vấn đề tâm linh này hay không? Nếu mà tâm linh thuần túy thì không mang tính trục lợi còn các dự án này có ẩn ý gì để trục lợi hay không phải được làm rõ?”.

Đáng nói, hiện tượng Nhà nước bỏ tiền đầu tư để doanh nghiệp kinh doanh thu tiền cũng xảy ra tại loạt dự án du lịch tâm linh khác của Xuân Trường như khu du lịch tâm linh chùa Bái Đính – Tràng An (Ninh Bình) hay dự án ở Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên).

Chùa Ba Vàng - Quảng Ninh
Chùa Ba Vàng – Quảng Ninh với hàng loạt bên bối liên quan đến buôn thần bán thánh gần đây

Vốn công trong dự án tư nhân kinh doanh, tư nhân thu tiền.

Theo tìm hiểu, các dự án này đều do doanh nghiệp xin cấp đất từ địa phương thời hạn khai thác lên đến 70 năm. Tuy nhiên, hầu hết các khu du lịch tâm linh tại miền Bắc đã và đang có sự đan xen đầu tư giữa vốn của doanh nghiệp và vốn Nhà nước.

Cụ thể, dự án Khu tâm linh Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên) có tổng mức đầu tư dự kiến ban đầu khoảng 15.000 tỷ đồng, gồm nhiều hạng mục, trong đó có cả hình thức đầu tư công lẫn hợp tác công – tư (PPP) và đầu tư tư nhân. Sau hơn 2 năm kể từ khi dự án được triển khai đã có khoảng gần 2.000 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách được chi cho công tác GPMB. Trao đổi với PV Báo Giao thông, ông Hoàng Thái Cương, Giám đốc Sở KH&ĐT tỉnh Thái Nguyên cho biết: “Vốn ngân sách Nhà nước cũng được Sở đề xuất làm hệ thống đường xung quanh hồ.

Trước đó, năm 2004, Xuân Trường khởi công xây dựng Khu Du lịch Tràng An – chùa Bái Đính (Ninh Bình) trên diện tích 700ha với 20 hạng mục. Tuy nhiên, đến cuối năm 2018, chùa Bái Đính mới chỉ hoàn thiện được khoảng 10 hạng mục và vẫn còn hơn 10 hạng mục nữa chưa được xây dựng xong. Với phương thức đầu tư “đan xen” vốn Nhà nước, doanh nghiệp Xuân Trường cùng một lúc đảm nhận “hai vai”. Trước hết, Xuân Trường trực tiếp là bên B chịu trách nhiệm thi công các hạng mục công trình từ nguồn vốn ngân sách để xây dựng cơ sở hạ tầng. Còn bên A là Ban Quản lý quần thể danh thắng Tràng An thừa ủy quyền của UBND tỉnh Ninh Bình ký hợp đồng với doanh nghiệp. Mặt khác, Xuân Trường cũng là đơn vị tham gia vào lĩnh vực kinh doanh hoạt động du lịch khi bỏ vốn xây dựng khu chùa Bái Đính từ chân lên tới đỉnh núi Đính thuộc xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn và đầu tư một phần vốn vào Khu du lịch sinh thái Tràng An.

Năm 2006, Xuân Trường tiếp tục xin xây siêu dự án về văn hóa tâm linh – nghỉ dưỡng sinh thái – vui chơi giải trí khác là Tam Chúc – Ba Sao với tổng mức đầu tư 11 nghìn tỷ đồng. Tới nay, Dự án đã hoàn thành các hạng mục về cơ sở hạ tầng (đường, cống thoát nước, trồng cây…). Đây đều là những hạng mục thuộc vốn Nhà nước đầu tư, phần còn lại thực hiện do nguồn vốn xã hội hóa thì vẫn còn dang dở.

Mới đây, Sở KH&ĐT Hà Nội vừa có công văn gửi UBND TP Hà Nội về đề xuất của Xuân Trường xin đầu tư xây dựng Khu du lịch tâm linh Hương Sơn tại xã Hương Sơn, với tổng vốn đầu tư khoảng 15.000 tỷ đồng. Đề xuất là vậy song chính doanh nghiệp này cũng chưa nói nói rõ dự án này sẽ được đầu tư dưới hình thức nào.

Dự án tâm linh không thuộc diện ưu đãi

Dù đưa ra mục tiêu xây dựng công trình văn hóa tâm linh song dự án nào của Xuân Trường cũng đi kèm với khách sạn, nhà hàng, biệt thự nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và cả casino. Ngay cả khi các hạng mục của dự án chưa hoàn thành song chủ doanh nghiệp này đã thu tiền khách tham quan. Tới nay, tất cả dự án này đều chưa được tổ chức kiểm toán xác định rõ tổng mức đầu tư, từ đó phân định rõ quyền lợi, trách nhiệm, nghĩa vụ trong quản lý.

Trao đổi với Báo Chí, đại diện Vụ Pháp chế, Bộ KH&ĐT cũng thừa nhận: “Nếu xét về góc độ nhà đầu tư, ai cũng mong muốn tối đa hóa hiệu quả dự án. Do vậy, việc đưa vào hoạt động nhiều dịch vụ, ngành nghề khác nhau trong một dự án cũng là lẽ thường tình. Chỉ có điều hoạt động đầu tư ấy có phù hợp đáp ứng với lợi ích chung của xã hội hay không? Phải quản lý như thế nào để đảm bảo hiệu quả cả về phía Nhà nước lẫn chủ đầu tư, tránh việc lợi dụng biến tướng”, vị này nhấn mạnh.

Cũng theo vị đại diện, ngoài các hạng mục có vốn ngân sách, các dự án du lịch tâm linh do chủ đầu tư tự bỏ vốn triển khai, cũng không khác gì các dự án đầu tư kinh doanh thông thường, đều thuộc phạm vi điều chỉnh Luật Đầu tư. Đối với các dự án có nhu cầu thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất phải có quyết định chủ trương đầu tư. “Trong quá trình phê duyệt quyết định chủ trương đầu tư, cơ quan chức năng phải xem xét dự án có phù hợp với quy hoạch vùng, quy hoạch phát triển ngành hay không; điều kiện giao đất cho thuê đất chuyển mục đích sử dụng như thế nào, hiệu quả kinh tế – xã hội ra sao…”, vị này nhấn mạnh.

Xét về mức độ ưu đãi, vị đại diện nhận định: “Du lịch tâm linh không nằm trong danh mục ngành nghề được ưu đãi, tuy nhiên nếu dự án này nằm trên địa bàn ưu đãi thì cũng sẽ được hưởng chính sách ưu tiên về thuế, đất…”. Tuy nhiên, theo danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư và ưu đãi thuế, hiện chỉ có 2 dự án tâm linh do Xuân Trường thực hiện gồm: Khu tâm linh Hồ Núi Cốc và Khu tâm linh tổng hợp đảo Cái Tráp.

Một chuyên gia khác dẫn ra thí dụ, một thời gian trước đây đã rộ lên chuyện doanh nghiệp đua nhau làm sân golf, sân golf mọc lên khắp mọi nơi. Nhưng không đơn giản như vậy, mà bên trong sân golf còn cả loạt công trình khác.

Thí dụ như sân Golf Him Lam ở sân bay Tân Sơn Nhất. Trong sân golf có nhà hàng, khách sạn, tiệc cưới, chung cư cao tầng, biệt thự…

Chúng ta có thể thấy rằng nhiều dự án sân golf hiện nay đều có dính líu đến bất động sản nghỉ dưỡng đi kèm như codotel, biệt thự nghỉ dưỡng… như vậy là việc quản lý đã không chặt chẽ để người ta trục lợi trên vấn đề này.

Như vậy, bây giờ nhà nước phải đặt ra vấn đề là những gì xây dựng trên đất phải đóng thuế sử dụng đất giống như đất đô thị thì người ta sẽ hạn chế bớt.

Đồng thời đóng thuế phải áp theo công trình thực tế, thí dụ làm sân golf phải đóng theo giá trị kinh doanh sân golf; xây biệt thự nghỉ dưỡng thì mức thuế phải khác chứ không thể chỉ đóng thuế sử dụng như giá trị bình thường được. Họ làm một kiểu mà đóng thuế một kiểu là trục lợi rồi.

Trở lại vấn đề đất sử dụng xây công trình tâm linh, ông Đực đặt vấn đề: “Không gian xung quanh ngôi thờ tự sẽ được tính như thế nào? Hay cũng tính chung như xây chùa, như vậy sẽ có trục lợi bởi không gian xung quanh được gọi là không gian phụ trợ rồi họ sẽ làm gì?

Họ cũng có khu nghỉ dưỡng, cũng có các tu viện, rồi nhà hàng… những khu này họ sẽ làm gì? Có phải là một kiểu kinh doanh trá hình không?

Đã đến lúc các cơ quan quản lý cần định nghĩa cụ thể khu du lịch tâm linh là gì? Trong khu du lịch tâm linh có cái gì và không được phép có cái gì? Được phép xây dựng cái gì và không được phép sử dụng cái gì?

Ở một số dự án đã công bố cho thấy có cả câu lạc bộ Thủy Thủ, Casino… sau này phát sinh thêm cái gì nữa thì ai biết?

Cũng đã có quy định cụ thể ở một số cơ quan đặc biệt thì khu du lịch tâm linh cũng phải có những điều cấm của nó. Bởi nếu sau này, trước những cám dỗ về kinh tế, doanh nghiệp họ có thể làm bất kỳ điều gì trong không gian của họ quản lý, lúc đó vai trò quản lý nhà nước ở đâu?”.

Ý kiến chuyên gia

Việc đổ vốn khủng xây dựng những siêu dự án tâm linh cần phải được xem xét thận trọng, vì đó là biểu hiện của sự đầu tư bất thường. Lẽ thường, không ai kinh doanh trên lĩnh vực tâm linh. Cũng không thể có chuyện doanh nghiệp chấp nhận bỏ “tiền tấn” ra đầu tư mà không có lãi. Do đó, hoàn toàn có cơ sở nghi vấn về nguồn tiền và mục đích đầu tư vào những công trình này từ đâu?

Từ góc độ quản lý nguồn lực của đất nước, trong bối cảnh hiện nay việc dành hàng nghìn ha đất cho nhà đầu tư một dự án tâm linh thật quá lãng phí, cần xem xét lại. Hiện, khung pháp luật vẫn chưa có quy định cụ thể về dự án tâm linh. Vì vậy, đang có sự lách luật, lợi dụng núp bóng dự án tâm linh để kinh doanh. Thực tế chứng minh tại những dự án này, diện tích xây chùa chỉ chiếm một phần, còn lại để dành cho các dự án nghỉ dưỡng, sòng bài.

PGS.TS. Phạm Trung Lương
Nguyên Phó Viện trưởngViện Nghiên cứu phát triển Du lịch

Đối với những dự án nửa du lịch, nửa tâm linh, không được lợi dụng tiền ngân sách đầu tư bởi sau này Nhà nước sẽ không thu được gì. Chúng ta không nên ngăn cấm nhưng cũng không nên ưu tiên cấp quá nhiều đất. Đáng nói, việc cấp đất cũng phải theo đúng Luật, cần công khai minh bạch, tránh tạo chênh lệch địa tô quá lớn với các trường hợp khác.

Luật sư Trương Thanh Đức
Chủ tịch Công ty luật Basico

Trong kinh tế thị trường, chỉ cần không vi phạm pháp luật thì mọi hoạt động đầu tư đều là hợp pháp. Tuy nhiên, trong những dự án đầu tư du lịch tâm linh hiện nay, cần phải xem xét cái hợp pháp ấy có hợp lý hay không và mục đích là gì?

Rất nhiều người đặt câu hỏi chủ đầu tư bỏ hàng chục nghìn tỷ đồng vào các dự án tâm linh thì nguồn vốn từ đâu, lợi nhuận thu như thế nào? Song, tới nay vẫn chưa có sự công khai minh bạch về các dự án này.

Cách mạng khoa học công nghệ đang phát triển như vũ bão, trong khi doanh nghiệp các nước khác đổ tiền vào đầu tư ở lĩnh vực khoa học công nghệ, thì doanh nghiệp của chúng ta lại đổ xô đầu tư vào tâm linh vào đền chùa. Chính phủ và chính quyền địa phương có thái độ như thế nào về hoạt động đầu tư này?

Việc cấp tới 5.000ha cho một dự án tâm linh so với việc cấp đất để đầu tư cho bệnh viện, trường học, nhà ở công nhân, nhà ở xã hội cho người nghèo đã hợp lý chưa? Tất cả vấn đề này cần phải có câu trả lời rõ ràng, tránh hậu quả đầu tư vào lĩnh vực tâm linh ồ ạt, gây lãng phí cho Nhà nước và xã hội. Thiết nghĩ, HĐND địa phương và cao hơn là Quốc hội nên có sự giám sát và kiểm tra hoạt động đầu tư này.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh

Thắng Nguyễn

Là người thích tìm hiểu các nội dung liên quan đến Digital Marketing, Bất Động Sản, Thương Hiệu và Pháp Lý. Anh ấy đẹp trai, gần như hoàn hảo và chỉ có một nhược điểm duy nhất là BỐC PHÉT.